Các khối đá rhyolit dạng cột lớn nhất thế giới và di sản của một siêu núi lửa

Sai Kung, Hồng Kông: Các cột đá dạng khớp lớn nhất thế giới và di sản của siêu núi lửa

Nếu từng nhìn thấy “Giant's Causeway” ở Bắc Ireland, có lẽ bạn sẽ cho rằng các khối đá dạng cột ngoạn mục đều được tạo thành từ đá bazan xám đậm. Nhưng ở phía bên kia thế giới, tại Sai Kung, Hồng Kông, có một kỳ quan địa chất hoàn toàn khác: những cột đá rhyolit giàu silica, màu nhạt, trải dọc theo các bờ biển uốn lượn và rải rác trên các hòn đảo với quy mô chưa từng thấy ở nơi nào khác trên Trái Đất.

Đảo High, Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO Hồng Kông

Cột đá rhyolit là gì?

Hiện tượng đá nứt thành các cột không chỉ xảy ra ở đá bazan. Khi vật liệu núi lửa phun trào và tích tụ bên trong miệng núi lửa, nó co lại khi nguội đi. Vật liệu núi lửa đồng nhất bị nén từ bề mặt đang nguội xuống dưới, tạo thành các cột đa giác đều đặn. Hầu hết các địa điểm có cột đá nổi tiếng trên thế giới—như Giant's Causeway—được tạo thành từ đá bazan mafic ít silica: có màu sẫm và tương đối trẻ.

Các cột đá ở Sai Kung hình thành theo cách khác. Với hàm lượng silica khoảng 76%, chúng là đá núi lửa rhyolit axit—có màu sáng hơn và kết cấu hoàn toàn khác biệt. Thành hệ này, được gọi là Nhóm Lương Quán (hay “Thành hệ Lương Quán”), là di tích còn lại của một vụ phun trào siêu núi lửa cách đây khoảng 140 triệu năm, vào đầu kỷ Phấn Trắng. Sau khi núi lửa sụp đổ, một miệng núi lửa đường kính khoảng 20 km hình thành. Những khối lượng khổng lồ vật liệu núi lửa nguội chậm bên trong, rồi cuối cùng nứt thành những “rừng” cột đá ven biển mà chúng ta thấy ngày nay.

Vì sao Sai Kung được gọi là “lớn nhất thế giới”?

Theo các cuộc khảo sát chuyên sâu và nghiên cứu của Trung tâm Nam Kinh thuộc Cục Khảo sát Địa chất Trung Quốc, các khối đá rhyolit dạng cột ở Khu vực Đá Núi lửa Sai Kung, Hồng Kông, đứng đầu thế giới về cả diện tích phân bố lẫn đường kính từng cột. Cụ thể:

✅ Diện tích phân bố: khoảng 100 km², bao gồm cả đất liền và biển, trải dài từ đảo High (Lương Thuận Loan), đảo Jin (Thái Đầu Châu) và đảo Điếu Chung Châu đến tận quần đảo Ung Công và nhóm đảo Cửu Châm.

✅ Quy mô cột đá: đường kính trung bình khoảng 1,2 m, cột lớn nhất đạt 3 m; chiều cao lộ ra lên đến 100 m.

✅ Thạch học độc đáo: Trên thế giới, các cột rhyolit có quy mô như vậy cực kỳ hiếm. Năm 2022, Liên đoàn Khoa học Địa chất Quốc tế (IUGS) chọn địa điểm này là một trong 100 Di sản Địa chất Toàn cầu đầu tiên—ghi nhận tầm quan trọng khoa học không thể thay thế của nơi đây trên trường quốc tế.

Nói cách khác, những cột đá lục giác ở nơi khác có thể nổi tiếng hơn, nhưng xét về quy mô và diện tích phân bố của các cột rhyolit axit, Sai Kung là nhà vô địch không thể tranh cãi.

Sea Palace, Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO Hồng Kông

Cách tham quan “rừng đá” này

Một trong những cách tham quan kinh điển nhất là đi du thuyền—trải nghiệm hòa mình vào Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO Hồng Kông từ ngoài biển. Splitdyboat tổ chức tour đặc trưng Tour tham quan núi lửa và bốn vòm biển Công viên Địa chất—cách phổ biến nhất để ngắm cận cảnh các cột đá và vòm biển.

Splitdyboat là đơn vị khai thác tour địa phương được thành lập năm 2022, tổ chức các chuyến tham quan chuyên biệt trong Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO Hồng Kông với hướng dẫn viên được đào tạo và thuyền trưởng giàu kinh nghiệm. Tour chủ lực đưa bạn đi qua bốn vòm biển lớn ở Biển Hoa Đông—gồm hang Chuông, hang Tiểu Đài Loan, hang Quan Đao và hang Sa Thang Hâu—đồng thời lướt thuyền bên dưới những khối đá dạng khớp rhyolit lớn nhất thế giới tại các địa điểm như bờ biển đảo High và Bồ Bỉnh Châu. Tour có hai lựa chọn: đi tàu cao tốc trong 2 giờ dành cho những ai muốn có chuyến đi nhanh và phiêu lưu hơn, hoặc đi du thuyền trong 4 giờ với hành trình ổn định, thoải mái hơn và ghé các đảo như đảo Sharp và đảo Kau Sai Chau. Cả hai lựa chọn đều có giá HK$480/người.

Quy mô hoạt động của đơn vị này rất đáng chú ý. Theo số liệu của Splitdyboat, mỗi phiên bản du thuyền và tàu cao tốc của tour Bốn Vòm Biển đều đã vượt mốc 10.000 lượt khách; tính đến giữa năm 2026, hơn 20.000 người đã tham gia các chuyến tham quan công viên địa chất này. Trong danh sách tour tổng thể, riêng phiên bản du thuyền 4 giờ có hơn 13.000 lượt khách, còn phiên bản tàu cao tốc 2 giờ có hơn 11.000 lượt—tổng cộng cao hơn nhiều so với 15.000 lượt trong năm ngoái. Công ty đã trở thành một trong những đơn vị cung cấp hoạt động ngoài trời lớn nhất Hồng Kông, và tour Bốn Vòm Biển được nhiều người xem là sản phẩm đặc trưng của họ.

Lưu ý thực tế: Các tour của Splitdyboat khởi hành từ Sai Kung; phiên bản tàu cao tốc tập trung tại Cổng chào Phố Hải sản Sai Kung, còn phiên bản du thuyền tập trung tại Bến tàu công cộng Sai Kung (cầu tàu số 8). Phiên bản tàu cao tốc chủ yếu hoạt động từ tháng 3 đến tháng 10, trong khi phiên bản du thuyền hoạt động quanh năm nếu thời tiết cho phép. Bạn có thể đặt tour trực tiếp trên trang web Splitdyboat.

Đứng trước những cột đá này, bạn không chỉ đang nhìn thấy những vết nứt do đá nguội đi cách đây 140 triệu năm. Đây là dấu tích của một siêu núi lửa—và là một dạng kỳ vĩ khác mà thành phố này ẩn giấu trong chiều dài thời gian địa chất, vượt xa những tòa nhà chọc trời.

Một điểm tham quan kinh điển khác là đập phía đông của hồ chứa đảo High, nơi bạn có thể thấy những cột đá hình chữ S bị uốn cong trước khi nguội hẳn, cùng một mạch đá bazan sẫm màu xuyên vào khối đá xung quanh.

---

Mẹo hữu ích:

Cần đặt trước tour du thuyền có hướng dẫn viên tham quan Công viên Địa chất Hồng Kông—chỉ cần truy cập trang web Splitdyboat tại https://splitdyboat.com/products/geopark-four-sea-arches-volcano-sightseeing-tour-yacht-edition-4-hrs, chọn ngày và giờ mong muốn, rồi hoàn tất thanh toán để giữ chỗ. Số chỗ có hạn và được phân theo thứ tự đăng ký, vì vậy bạn nên đặt sớm, đặc biệt vào mùa cao điểm.

Phiên bản du thuyền khởi hành từ Bến tàu công cộng mới Sai Kung (cầu tàu số 5), với ba khung giờ mỗi ngày:

09:00–13:00, 11:00–15:00 và 14:00–18:00.

Tour có giá HK$480/người và phù hợp với mọi lứa tuổi, bao gồm trẻ em và người cao tuổi. Nếu thanh toán bằng chuyển khoản ngân hàng, hãy nhớ liên hệ bộ phận chăm sóc khách hàng trực tuyến qua WhatsApp và gửi biên lai thanh toán để xác nhận. Sau khi đặt chỗ hoàn tất, bạn sẽ không nhận được tin nhắn xác nhận nào khác, trừ khi tour bị hủy do thời tiết hoặc các yếu tố khác—chỉ cần đến điểm hẹn để gặp hướng dẫn viên.

Trung tâm Khám phá Núi lửa ở thị trấn Sai Kung cung cấp một phần thông tin về công viên địa chất.

Muốn tham quan đập phía đông, bạn cần đặt lịch trước, vì vậy hãy chuẩn bị sẵn. Sau khi được xác nhận chỗ, đến ngày khởi hành, hãy đi xe buýt nhỏ chuyên tuyến hoặc taxi; phương tiện công cộng khá hạn chế, nên kiểm tra lịch xe về trước khi lên đường.

Giới thiệu về Splitdyboat

Splitdyboat là công ty du lịch có trụ sở tại Hồng Kông, được thành lập năm 2022 bởi hai YouTuber Kate Lam và Hansley. Ban đầu là một nền tảng đi chung thuyền, công ty sau đó chuyển hướng tập trung vào các tour nhóm có hướng dẫn viên, với những hoạt động như lặn với ống thở, chèo kayak và tham quan Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO bằng tàu cao tốc. Đây là đơn vị khai thác lớn nhất Hồng Kông, với hơn 40.000 lượt khách mỗi năm. Đây cũng là đơn vị duy nhất ở Hồng Kông cung cấp tour hằng ngày và chào đón cả khách đi một mình. Hiện công ty là đại lý du lịch được cấp phép và chú trọng việc khám phá bền vững các cảnh quan thiên nhiên của Hồng Kông.